Jozefgemeenschap

Bezinning

Overweging bij afscheid Hilda van Schalkwijk als pastor, 6 januari 2018

6 January 2019 | Jozefgemeenschap

Overweging t.g.v. het afscheid van Hilda van Schalkwijk als pastor van de Hildegardparochie op 6 januari 2019, door Hilda van Schalkwijk en Corina Segers, in de Dorpskerk in Zuidhorn

Eerste lezing: Mattheüs 2: 1-6 door Aram Pourdjafar in het Farsi
Tweede lezing: Mattheüs 2: 1-12

(Hilda)
Op 22 augustus 1992 vond in deze kerk mijn installatie plaats. Dat mocht toen nog zo heten. Op de voorkant van de liturgie van die avond staat: zij zullen komen uit het Oosten en het Westen, uit het Noorden en het Zuiden. Dat was de rode draad door de viering, dat de boodschap van en over Jezus van Nazareth van betekenis is voor alle mensen waar ze ook vandaan komen. En dat we daarbij van elkaar kunnen leren.
En nu 26 jaar later begint de lezing van vandaag met de zin: Toen Jezus geboren was, kwamen er wijzen uit het Oosten. Opnieuw wordt er gewezen op mensen die van elders komen.

Mattheüs maakt in zijn Evangelie vanaf het begin duidelijk dat Jezus er niet alleen is voor de mensen van zijn eigen volk, maar dat zijn boodschap iedereen aangaat. De beweging rond Jezus groeit uit tot een wereldwijde godsdienst. Een godsdienst, waar mensen uit heel verschillende culturen toe behoren en een godsdienst die heel verschillende vormen heeft aangenomen. In onze Jozefparochie kom je ook iets van die verscheidenheid tegen. In de jaren ’70 en daarna kwamen er mensen uit Brabant, uit Zeeland, uit Utrecht, uit Noord- en Zuidholland naar Groningen. In de jaren dat ik hier pastor ben, zijn er mensen gekomen uit Duitsland, Polen, Ierland en ook van verder weg: uit Iran, Jordanië, uit Mali en Eritrea, uit Colombia en Peru.

(Corina)
‘Wij zijn een gastvrije parochie’. Dit was een kernzin in het beleidsplan dat in we schreven in de periode dat ik zitting had in het parochiebestuur. En volgens mij is dat nog steeds de kracht van onze gemeenschap. ‘Gastvrijheid met ruimte voor verschil’, zo heb ik het vanaf het allereerste moment dat we hier in de parochie kwamen gevoeld.
Mijn kennismaking met de parochie was een bijzondere in meerdere opzichten. Ik vertel u dat verhaal gerust een keer maar kort samengevat: mijn oude pastoor hoorde een overweging van onze pastor van Schalkwijk en vond dat wij elkaar moesten ontmoeten. En daar ben ik hem nog altijd dankbaar voor. Ezra zijn doop was onze eerste viering hier in de parochie. Ik zie ons nog onwennig aan de grote tafel zitten na de doopviering. Maar na de felicitaties volgenden al snel leuke gesprekken en dat welkom en de openheid van de gemeenschap maakte dat we ons snel thuis voelden in deze mooie gemeenschap.
‘Iedereen mag er zijn’, niet alleen met de verschillen in rituelen en gebruiken die worden meegenomen uit de vier windstreken maar ook met de verschillen in geloofsbeleving, interesses en onze karakters.
Voor de één is de ontmoeting na de viering het belangrijkste, weer een ander komt voor de stilte, de overweging of om te zingen. Het mooie is dat in werkgroepen, bij het koffiedrinken of bij de activiteiten van het Winterwerk al deze verschillende mensen samen komen. Dat is waar het delen van onze geloofsbeleving, onze ervaringen en ons mens zijn samenkomen. De doeners, de denkers, de praters en de stille krachten. Elk van u heeft een betekenisvol plekje hier in deze parochie. Delen is vermenigvuldigen preekte eens een goede vriend van mij. Dat is ook zo…. door het samenkomen en delen van onze geloofsbeleving en levens kunnen we allemaal groeien. Zowel wij persoonlijk als onze gemeenschap.

(Hilda)
Niet alleen de parochianen in al hun verscheidenheid, maken deze gemeenschap tot wat ze is. Keren wij terug naar het Evangelie. De wijzen zijn in Jeruzalem aangekomen en vragen waar de pasgeboren koning van de Joden is geboren. Koning Herodes schrikt van hun vraag en zo staat er, heel Jeruzalem met hem. De koning roept de religieuze leiders, de hogepriesters en Schriftgeleerden en vraagt hen waar de Messias geboren zou worden. Zij weten het antwoord: in Bethlehem zoals de profeet gezegd heeft. Mattheüs vertelt niet dat de religieuze leiders van toen naar Bethlehem gaan om de Messias naar wie al zo lang wordt uitgekeken, te zoeken en Hem hulde te brengen.
Het doet mij een beetje denken aan de religieuze leiders van nu. Ze kennen de Traditie, ze kennen de Bijbel. In onze tijd zijn mensen op zoek naar antwoorden op vragen naar de zin en betekenis van hun leven, op zoek naar antwoorden op de vraag waarom er zoveel ellende is en of er hoop is voor onze aarde? Kan het geloof hen helpen en richting geven?
De bisschoppen lijken de vragen niet te begrijpen. Ik heb regelmatig met bisschop De Korte gesproken. Hij maakte tijd, hij was altijd vriendelijk, maar hij begreep niet waarom ik, en met mij vele anderen, soms zo’n moeite hadden met de leer van de kerk en met zijn beleid.
Het beleid van de bisschoppen die ik in deze 26 jaar heb meegemaakt, heeft invloed op het leven in de parochie. Bisschop Möller en vooral vicaris Grasveld, zochten ruimte in de kerkelijke wetgeving. Het betekende dat de Jozefparochie een pastoraal werkster kreeg, de eerste in deze regio! Was dat even wennen! Bisschop Möller schreef dat het beter was om naar de eigen kerk te gaan, ook al ging daar een pastoraal werker voor of gingen parochianen voor, dan naar een kerk in een ander dorp waar de eucharistie werd gevierd.
Hoe anders werd dat onder de bisschoppen die daarna kwamen! Die benadrukten steeds weer dat ‘de eucharistie bron en hoogtepunt is van het kerkelijk leven’. Daarmee werd toch de indruk gewekt dat de woord-communieviering behelpen was. (Al werd dat nooit zo gezegd natuurlijk). De pastoraal werker werd weggeschreven uit de catecheseprojecten voor Eerste Communie en Vormsel. Het ging alleen nog over de priester…
Wat merkten de parochianen van dat alles?

(Corina)
Zoals ik u net al vertelde ontmoette mijn oude pastoor met dubbel oo onze pastor van Schalkwijk. Hij was het die vanaf de rand van de zandbak mij vroeger verhalen vertelde uit het Oude en Nieuwe Testament terwijl hij met ons mee zandkastelen bouwde. Een pastoor die vanuit de 8mei beweging dichtbij zijn parochianen stond en hun geloofs- en levensvragen, geheel dus in de lijn van Bisschop Möller.
Samen droomden we toen ik ouder werd van vrouwen op het altaar. ‘Als jij later groot bent Corina, dan is dat de normaalste zaak van de wereld, ook in onze katholieke kerk.’ Helaas mocht het niet zo zijn en ik denk niet dat hij het tijdens zijn leven nog zal meemaken.
De roeping van vrouwen binnen onze kerk wordt juist steeds meer op afstand gezet van het pastorale werk in de brede zin; dat werk waarbij zowel de sacramenten als de catechese en de pastorale zorg samenkomen. Ik geloof dat het geloof en de werken van God niet lopen via door mensen bepaalde dogmatisch paden. Dat was niet zo bij de eerste volgelingen van Jezus en niet in de vroege kerk.
Ik hoop en denk dat ik voor veel van u mag spreken dat we de afgelopen twintig jaar in onze parochie zijn gegroeid, juist door de verscheidenheid in voorgangers waar het gaat om de vieringen maar vooral ook door de constante pastorale zorg van pastor van Schalkwijk en haar samenwerking met pastoor Dirk ten Dam die ik hier ook graag wil noemen. Juist door midden in het leven van de parochianen te staan, ook bij de sacramenten, en door oog, oor en hart te hebben voor hun levens- en geloofsvragen hebben veel mensen hun weg in het geloof kunnen vinden en behouden.
Dat is bijzonder want het veranderende klimaat en gedachtengoed in de Nederlandse bisdommen was op bestuurlijk niveau en in de toerusting van pastores en vrijwilligers wel degelijk te merken. De ruimte en nadruk op geloofsbeleving was in het dekenaat tot begin van de jaren 2000 groot en veranderde al snel naar een meer sturend vicariaat. Het bestuur hier in de parochie heeft samen met haar pastor altijd geprobeerd om geloofsvragen en herderschap altijd de kern te laten blijven en daar ben ik als parochiaan en vrijwilliger dankbaar om.
En ondanks dat ik mijn persoonlijke droom ooit professioneel te werken in het pastoraat loslaat, blijf ik bidden en hopen dat paus Franciscus weer meer verbindingen zoekt in de theologie en het kerkenwerk door zowel priesters, pastoraal werkenden en lekenbroeders en zusters.

(Hilda)
Keren wij terug naar het Evangelie. Koning Herodes vraagt de wijzen om een onderzoek in te stellen en dan hem te laten weten waar hij het Kind kan vinden. De wijzen gaan verder en dan zien ze de ster weer. Deze leidt hen naar het Kind en zijn moeder Maria. Ze vallen op hun knieën en brengen Hem hulde. Ze geven hem geschenken: goud, wierook en mirre.
Als ik denk aan wat wij in onze tijd voor geschenken kunnen geven, dan denk ik terug aan de jaren dat ik in uw midden pastor was. Dan is het niet moeilijk om te bedenken welke geschenken de mensen in deze parochie en ook in heel de Hildegardparochie te bieden hebben. Ik heb mensen ontmoet die altijd bereid zijn om te helpen. Vaak doen ze dat met plezier, het zit in hen om een ander te helpen met praktische zaken: gras maaien, de tuin bijhouden voor mensen die dat zelf niet kunnen, kleren vermaken, boodschappen doen enz. enz. Mensen die zich met hart en ziel inzetten voor onze gemeenschap en daar veel tijd insteken. Mensen die aandacht hebben voor anderen, die mensen die het moeilijk hebben laten merken dat ze er voor hen zijn. Er zijn mensen die in het leven veel hebben meegemaakt en toch positief in het leven staan; mensen die een groot geloof hebben. Ik heb veel respect voor hen allen.

(Corina)
Geschenken die wij kunnen geven en talenten die wij zelf hebben gekregen, liggen vaak dichtbij elkaar. Daarom is het fijn om als parochiaan ook even stil te mogen staan bij jouw geschenk aan ons als pastor van Schalkwijk en voor mij persoonlijk als veel meer dan pastor alleen.

Ik ben nog steeds heel blij dat de inmiddels overleden burgervader Bert Swart namens ons allen in de parochie en ook namens vele andere mensen en organisaties jou als Pastor van Schalkwijk en onze Hilda, heeft geridderd voor je inzet als pastor, je tijd en aandacht voor Inlia, aan je bewust bezig zijn met verduurzaming en de strijd tegen armoede in deze omgeving. Hij had er prachtige woorden voor die omschreven dat je inzet voor parochianen en anderen ver buiten je taakomschrijving lagen en hij had gelijk.
Jouw passie voor het mensen bewust maken van de wereld om hen heen en de goede boodschap van het evangelie is misschien niet uniek binnen de kerk maar de manier waarop je het doet wel. Het talent om de boodschap zo te schrijven dat hij mensen raakt en beweegt, is niet voor iedere pastor een vanzelfsprekendheid.
Je aandacht en betrokkenheid voor iedereen binnen, maar ook buiten deze gemeenschap komt van uit je hart en is niet je werk. Dat je altijd bent gesteund door Antoon en je gezin wil ik ook graag noemen. Antoon was een belangrijke steun en stimuleerde je je talenten te gebruiken. In de tijd van Antoons ziek zijn kochten jullie samen nog een albe die je na zijn overlijden aantrok. Dat was een bijzondere tijd waarin wij als parochiebestuur en parochianen met elkaar jouw werkzaamheden met net zoveel inspiratie en betrokkenheid probeerden te doen zodat jij de draad weer kon oppakken als de tijd daar weer was. Nu is er de dag dat je met ‘pensioen’ gaat en zullen we als gemeenschap opnieuw moeten laten zien dat we samen voldoende talenten en geschenken in huis hebben om verder te gaan in een andere setting dan toen je kwam.
Ik geloof dat deze prachtige gemeenschap dat kan en één geluk, onze inspirator is gelukkig nog dichtbij.

H. van Schalkwijk
C. Segers