Revitalisering, door Peter van Kruining (april 2018)

25 oktober 2018 | Nieuws

In de “Vierkant” van oktober (2018) verwijst pastor Van Schalkwijk naar een artikel van parochiaan Peter van Kruining dat in Vierkant van april 2018 stond. Omdat de nummers van Vierkant niet meer openbaar beschikbaar zijn op onze website, hieronder het stuk waarnaar verwezen wordt.

Revitalisering

In Vierkant van februari vraagt pastor Hilda van Schalkwijk om reacties rond de vraag “is de Kerk ziek?” Welnu, ik zou daarop het volgende willen zeggen:

Ik denk dat je niet kunt zeggen dat de Kerk ziek is.
De Kerk is begonnen als een heel klein groepje volgelingen van Jezus. Je snapt niet hoe het mogelijk is dat zo’n klein groepje met zo’n moeilijke boodschap (je naaste liefhebben) van een man die aan het kruis gestorven is succes heeft gehad met ook nog alle tegenwerking van de Joodse gemeenschappen en het wantrouwen van de Romeinen. Het moet de Heilige Geest zijn die de mensen inspireert om samen Kerk te zijn. Zonder de Heilige Geest zou de Kerk toch al lang ten onder gegaan zijn. Geloven impliceert denk ik vertrouwen in het voortgaan van de Kerk , door de Geest, hoe dan ook. De Kerk kan om zo te zeggen niet ziek zijn.
Maar de Geest van God werkt door mensen. Denk aan Augustinus, Franciscus, Ignatius maar ook Johannes XXIII en onze Paus Franciscus; mensen die in moeilijke tijden voor nieuw elan zorgden. Misschien wordt in deze tijd ook wel iets van ons verwacht.

Ik denk dat wij, waar dat te pas komt, heel duidelijk moeten vertellen waarom wij geloven of waarom het voor ons onmogelijk is om niet te geloven. En ook waarom wij in de kerk vinden wat wij zoeken: richting en zingeving van ons leven. Misschien dat wij dan meer mensen bij de kerk kunnen betrekken en zo de kerk revitaliseren.

Er zijn heel veel mensen die zoeken naar zingeving en naar richting in hun leven. Ze komen niet bij ons omdat ze denken dat de kerk alleen maar regels oplegt of omdat ze geen idee hebben van de moderne opvatting van de bijbel.

Er zijn nog andere redenen waarom mensen niet (meer) in de kerk komen.
– Als ik naar mijn eigen kinderen kijk: ze komen zelden in de kerk; niet omdat ze niet willen of het er fundamenteel mee oneens zijn of niet geloven, nee omdat ze de hele week hard werken , bezet zijn met van alles en nog wat en zondagmorgen eindelijk even rust hebben. Er komt gewoon niet van.
– Ik ken ook mensen die bewust afscheid hebben genomen van het geloof omdat ze de ellende in de wereld niet kunnen rijmen met een God die Liefde is. Ik probeer dan uit te leggen dat ik het ook niet precies weet maar dat je God ervaren kunt in de Liefde tussen mensen en dat “God is Liefde” misschien wel betekent : als je God wilt laten zien moet je Liefde laten zien. Ik denk dan aan wat Dirk ten Dam zei: “God gebeurt tussen mensen”.
– Maar om naar anderen toe te kunnen vertellen wat en waarom we geloven moeten we ons dat zelf goed bewust zijn. We moeten het eerst aan elkaar vertellen; met elkaar delen. In de Dolpgroep in de Salvator doen we dat en dat doet ons heel erg goed.

Wat zouden we dan in onze Hildegardparochie kunnen doen om elkaar te versterken ?
– We zouden gespreks- of bijbelavonden of –middagen kunnen houden waar iedereen onderwerpen of vragen kan inbrengen. Ieder deelnemer zou bijvoorbeeld kunnen vertellen welk Bijbelverhaal of welk lied of welk gebed hem of haar bijzonder aanspreekt en waarom.
– We zouden met elkaar een modern geloofsboek kunnen bespreken; bijvoorbeeld “Alles voor allen; een Nieuwe Catechismus” van Huub Oosterhuis of: “het Derde Testament” van Loed Loosen sj
– We zouden met een jaarthema kunnen gaan werken. Dan kun je een jaar (of 2 jaar) lang een bepaald thema van diverse kanten belichten er op heel verschillende manieren met elkaar over in gesprek gaan. In de Salvator werkte dat goed.
– We zouden nog meer activiteiten samen met de PKN kunnen proberen te doen om vanuit een wat andere invalshoek naar het geloof te kijken zo elkaar te versterken.
– We zouden de samenwerking van de DOLP-groepen kunnen concretiseren zodat er vaker DOLP is waardoor de DOLPers elkaar verder versterken en in elke gemeenschap nog meer andere geluiden te horen zijn. ( Dit is trouwens ook erg belangrijk voor de toekomst)

Samengevat: de kunst is denk ik om met elkaar dingen te doen waardoor de Geest in ons kan werken om zo een bijdrage te geven aan de revitalisering.

Ik ben het helemaal met pastor Van Schalkwijk eens dat het Ambt opengesteld moet worden voor vrouwen, dat het verplichte celibaat moet worden afgeschaft en dat we een vorm van inspraak moeten krijgen in de benoeming van een bisschop. Dit zijn zaken die m.i. cultureel en historisch bepaald zijn maar die veranderd kunnen worden.
Ooit heb ik een dubbelpreek bijgewoond van Dries van den Akker sj. (priester) en Jos Alkemade (diaken) waarin Dries uitlegde waarom hij voor het celibaat gekozen had en Jos vertelde waarom hij niet voor het celibaat gekozen had. Beiden keuzes zijn heel goed verdedigbaar.
Maar we moeten niet denken dat met vrouwelijke priesters enzovoorts onze kerk ineens weer vitaal zal zijn. De oud-katholieke kerk, de Anglicaanse kerk, de Lutherse kerk hebben wel vrouwelijke priesters maar ze hebben net zo goed te maken met de bekende verschijnselen als vergrijzing.

In “Fiddler on the roof” houdt Tevje lang vast aan zijn tradities. Maar uiteindelijk gaat hij om. Dan ziet hij in dat Liefde boven alles gaat en dus ook boven tradities. Misschien zijn onze kerkleiders ook wel een beetje zoals Tevje. Ze zullen om gaan maar het kost wel tijd.
En: wat wij in West-Europa willen vinden Zuid-Amerikanen en Afrikanen misschien totaal niet belangrijk. Het valt niet mee om in een wereldkerk tradities los te laten.
En we moeten niet vergeten dat de tradities ook maatschappelijk nog niet zo lang geleden los gelaten zijn. Zo is bijvoorbeeld de positie van vrouwen nog maar betrekkelijk kort veranderd. Ik weet nog goed hoe blij en trots mijn moeder was dat er een vrouwelijke minister was: Marga Klompé. Dat moet rond 1960 zijn geweest.

Tot slot wil ik Wilfred de Bruijn citeren. Hij zegt in Trouw van 10 februari:
“Het concept kerk vind ik ijzersterk. Je verenigt een groep mensen een keer in de week in dezelfde ruimte om daar samen te zitten, te staan en te zingen. En te luisteren naar een intelligente analyse van complexe teksten, waar je ook nog door geïnspireerd kunt raken. Waar vind je zoiets nog ? Een plaats waar mensen vrijwillig naar toe gaan om zich buiten de dagelijkse gang van zaken te concentreren op datgene wat het dagelijks leven overstijgt.”
Van dit laatste moeten we ons misschien meer bewust zijn om het daarna naar buiten uit te kunnen dragen.

Peter van Kruining