Salvator Nieuwsbrief 20 december 2020

Gepubliceerd op: 22 december 2020

Het mysterie in beeld

Nog een paar dagen, dan is het zover. Kerst. Het grote feest met de vertrouwde verhalen en beelden. Het Kind in de kribbe. De blondgelokte Maria. Engelen, herders en wijzen. Jozef, verlegen achteraf. Dat alles in een krakkemikkig stalletje. Zó staat het toch in de Bijbel? En hebben kunstenaars het niet steeds zó uitgebeeld?

Stal of grot

Iconenschilders zien dat anders. Voor de stal moeten we ook niet bij de Bijbel zijn. Wel bij Franciscus van Assisi (1182-1226). Hij introduceerde ooit het ‘kerststalletje’ in het westerse christendom. Zijn levensgrote ‘kerststal’ in de velden van Greggio (1223) – met figuranten en levende dieren – werd een blijvende trend voor kunst en kerk. Met die armelijke stal wilde hij de eenvoud en armoede van Christus benadrukken.
Kijk – een Geboorte-icoon heeft geen stal. Wél een grot. Dit komt ook beter overeen met de situatie bij Bethlehem. De vele grotten daar worden nog steeds door herders en dieren gebruikt.

Christelijke waarheid

Maar Geboorte-iconen vertellen méér. Iconen zijn immers, zo de Orthodoxie, preken in beeld. Geschilderd,  naar strikte regels. Artistieke vaardigheid of originaliteit staan niet centraal, wél de heilige, christelijke waarheid. Per slot is de Geboorte-icoon ook één van de twaalf belangrijkste feest-iconen van de gelovigen in het Oosten.

Die grot, dát is een zinnebeeld van onszélf. Van de in de schaduwen van de dood gevangen mensheid. In die grot, in dát dodenrijk – aldus de liturgische teksten ‘dringt Jezus als de zon van de waarheid binnen’. Wie dit symbolische verband doorziet, begrijpt ook waarom de kribbe op  iconen dikwijls een sarcofaag lijkt. Een doodskist. Met grot én kribbe wordt  zo beleden: Christus is geboren, gestorven én opgestaan, om ons van het duister van zonde en dood te verlossen.

Os en ezel

Op de oudste Geboorte-iconen én westerse kerstvoorstellingen komen we steevast de os en ezel tegen. Vreemd. In  het Evangelie zoek je ze tevergeefs. Kennelijk hadden de  dieren voor het vroege christendom een diepe, spirituele betekenis.

Jesaja (1: 3) zegt:  ‘Een rund herkent zijn meester, een ezel kent zijn voederbak, maar … mijn volk leeft in onwetendheid’. Een profetische vermaning, om de weg van het ongeloof te verlaten. Deze tekst heeft de christelijke beeldtaal beïnvloed.  Vooral nadat Augustinus (354-430), invloedrijk kerkvader,  de os als het Jodendom duidde, de ezel als het heidendom. Zodoende predikt de Geboorte-icoon: jij, kijker, jij moet jouw ongeloof loslaten; evenals de joden en de heidenen word jij geroepen, om in dit Kind jouw God te erkennen.

Trouwens, links onderaan, in ruige profetenmantel, weer Jesaja. Nu spreekt de profeet de twijfelende Jozef moed in: ‘De maagd zal zwanger worden’ (7:14).

 

Badscène als belijdenis

Verrassend – onderaan een aandoenlijk tafereeltje. Een vrouw giet water uit een kruik. De andere voelt of de temperatuur goed is. Sinds de 8e eeuw komen we dit op Geboorte-iconen tegen.

Iconen zijn schatkamers. Ze herbergen vaak tradities en verhalen uit de jeugd van het christendom. Niet alleen Mattheüs en Lucas, ook kleurrijke, apocriefe vertellingen hebben ooit gelovigen geïnspireerd. Bijvoorbeeld het apocriefe Proto-Evangelie van Jacobus (2e eeuw). Dat boek verhaalt van een vroedvrouw, die haar vriendin Salome van de maagdelijke geboorte vertelt. Salome gelooft dit niet. Voor straf verstarren haar ledematen – totdat ze het Kind aanbidt en Maria om vergeving vraagt.

 

De Geboorte-icoon met badscène, os en ezel, grot – onderstreept door de goddelijke straal die van boven naar het Kind wijst – vertelt niet alleen het bijbelse Geboorteverhaal. Ze roept ons beeldend op in te stemmen met het diepe christelijke oermysterie: de menswording van Jezus Christus – Gods eniggeboren Zoon, ontvangen van de Heilige Geest, geboren uit de maagd Maria – onze Heer.

 

Pastor Arjen Jellema

 

Vieringen en samenkomsten met de Kerstdagen en Oudjaarsdag:

 

24 decmber 2020, Kerstavond en ‘Langs de stal’ gaan niet door!

De bisschoppen hebben besloten dat er op 24 december  van 17.00 uur tot 25 december 7.00 uur geen vieringen gehouden mogen worden en dus gaat de viering op Kerstavond 24 december om 20.00 uur in de Salvatorkerk niet door. Ook gaat de mogelijkheid om de kerk voorafgaand aan  de Kerstavond op 24 december te bezoeken ’s middags van 16.00-17.30 uur niet door.

 

25 december 2020, Eerste Kerstdag:

Woord- en communieviering om 11.00 uur o.l.v. pastor Myriam Oosting en onder muzikale begeleiding van cantor/organist F. Keverkamp.

 

31 december Oudjaarsdag om 19.00 uur:

Op de laatste dag van het jaar is er een eucharistieviering waarin pastor A. Jellema zal voorgaan. Helaas zonder oliebollen dit keer.

 

3 januari 2021 Nieuwjaarsviering om 11.00 uur:

Woord- en communieviering o.l.v. pastor Myriam Oosting onder muzikale begeleiding van M. Schembri. Na afloop zijn er geen nieuwjaarsrolletjes en is er geen nieuwsjaarsreceptie.

 

Opgelet: 24 januari 2021 Oecumenische viering in de Immanuelkerk 10.00 uur

Om 11.00 uur zal er geen viering in de Salvatorkerk zijn.

 

Gewone zondagsvieringen:

De overige vieringen op de zondagen gaan vooralsnog gewoon door waarbij maximaal 30 mensen de viering mogen bezoeken.

 

Reserveren:

Voor alle vieringen geldt dat er gereserveerd dient te worden omdat vanwege de coronamaatregelen maximaal 30 mensen de vieringen mogen bezoeken. U wordt verzocht hiervoor te reserveren via:

  • Emailadres:

psg.salvator@hildegardparochie.nl of reserveren.salvator@hildegardparochie.nl

Met vermelding van uw naam, de namen van degene(n) die met uw meekom(t)(en) en telefoonnummer. Tot vrijdagmiddag 18 uur voor de viering van de eerstvolgende zondag kunt u zich aanmelden. U krijgt vrijdagavond bericht of u terecht kunt.

  • Telefoonnummer: 050-5253467

Telefonisch kunt u reserveren op vrijdagmiddag van 13-16 uur. U hoort dan meteen of er plek is.

 

Woensdagavondvieringen, gebedsdiensten en vespers:

Omdat deze vieringen door minder dan 30 mensen worden bezocht, hoeft vooralsnog niet gereserveerd te worden. Wel worden contactgegevens genoteerd en drie weken bewaard.

 

Voor alle vieringen en bijeenkomsten geldt:

  • U bent welkom zolang u niet verkouden en/of grieperig bent, of hoest en/of koorts heeft.
  • Er mag niet worden gezongen. Er wordt alleen gezongen door de cantor(s).
  • Er worden geen handen geschud.
  • Er wordt zoveel mogelijk afstand, minimaal 1,5 meter, gehouden. De zitplaatsen voor een viering zijn aangegeven d.m.v. een GvL.
  • Er wordt nadrukkelijk geadviseerd door het bisdom om een mondkapje te dragen. Het mondkapje wordt alleen afgedaan bij de communie.
  • Bij het bezoeken van de vieringen worden uw naam en contactgegevens (emailadres of telefoonnummer) genoteerd. Dit formulier wordt gedurende maximaal drie weken bewaard en daarna vernietigd wanneer er door de GGD geen contact met ons wordt opgenomen.

Alternatieven voor de vieringen:

Om toch verbonden te blijven en u de mogelijk te geven om een viering ‘bij te wonen’ zijn er alternatieven:

Via livestreaming: www.kerkdienstgemist.nl> Haren > H.Nicolaaskerk

  • Alle zondagsvieringen om 9.30 uur
  • Eerste Kerstdag 25 december

        9.30 uur Woord- en communieviering o.l.v. pastor Myriam Oosting

Via televisie: NPO 2

  • Kerstavond 24 december

       23.30 uur NPO 2; Kerstnachtmis vanuit de Basiliek van de H. Nicolaas in Amsterdam

  • Eerste Kerstdag 25 december

11.00 uur Eucharistieviering vanuit de Basiliek van de H. Nicolaas in Amsterdam

       12.00 uur Urbi et Orbi van Paus Fransiscus

 

Op www.Vierkerstmis.nl is verder onder meer een link naar een website met liturgieboekjes voor de zondagen van de Advent en de vieringen tijdens de feestdagen te vinden. Thuis vieren met een liturgieboekje voor t.v. bij NPO2, uitgezonden door de KRO kan ook. Ook is er een directe link naar het kerstverhaal in Lucas 2 (Het kerstverhaal staat hieronder.) Voor de kinderen is er een ‘doe-boekje’.

Hieronder vindt u een bijdrage van Jan Hendriks, bisschop van Haarlem, ook te lezen via deze website en opgenomen in het boekje Van Allerheiligen tot Kerstmis, uitgeverij Adveniat, 2020.

 

Jan Hendriks | Kerstmis De stal staat open, welkom dus

 

In de kerk is iedereen welkom. Het is met een kerkgebouw als met de stal van Bethlehem. Die stal staat aan alle kanten open. En ieder kan er zo naar binnen lopen. Je vindt er eenvoudige mensen: een kind, een man en een vrouw, wat dieren en herders. Zo is het ook met een kerk. Er wordt niet gevraagd wie je bent en wat je komt doen. Je hoeft niet te betalen, je kunt er zomaar binnenlopen. We mogen er even op onszelf en in de stilte zijn. In de kerk kunnen we bezinnen en huilen, bidden, praten en biechten, vergeving ontvangen en kracht. We mogen er onszelf zijn, we hoeven geen schijn op te houden, ons geen rol aan te nemen. We mogen ervaren dat we daar staan in een ruimte die veel groter is dan wijzelf. We mogen ook ervaren dat we klein zijn, nietige mensen – hoe belangrijk we ook schijnen -, want alles is breekbaar en broos. We zijn klein in een groot universum en tegelijk geborgen in God die Vader en die liefde is en die ons kent. In tijden dat het echt moeilijk is, doen geld en goed en positie niet ter zake. Dan tellen alleen de liefde van dierbare mensen om ons heen en onze eigen godsverbondenheid.

 

Welkom, dat is Kerstmis, zo ging het toen ook in die eerste kerstnacht. Niet dat iedereen naar de stal was gekomen of het Kind had begroet. Nee, dat niet. Veel mensen zijn toen niet gekomen, eigenlijk waren het er maar een paar. Want in het kerstverhaal dat we in de nachtmis horen, komen we allerlei mensen tegen. Maar velen van hen zijn niet naar de stal gekomen. Zij waren en bleven buitenstaanders, zoals bijvoorbeeld keizer Augustus die vanuit Rome zijn bevelen gaf en zich er verder niet om bekommerde wat daar de gevolgen van waren; hij lag er echt niet wakker van dat een hoogzwangere vrouw op een ezel van Nazareth naar Bethlehem moest. Ook de mensen van Bethlehem bleven buitenstaanders toen bij hun deur werd aangeklopt. Ze voelden er niet voor zich in hun leven te laten storen. Zij hielden de deuren gesloten en kregen dus ook niets mee van wat er nog meer gebeurde. Zij zagen geen engelen en geen Kind, geen ster of helder Licht en hoorden ook de vreugdevolle boodschap niet, laat staan dat die hun hart kon raken.

 

Zeker, dat is ook voor ons een verleiding. We zijn vaak druk met onze eigen dingen. En er is weinig tijd om naar een ander om te zien, om je deur te openen. We zijn in onze samenleving er aan gewend geraakt de god van het geld en de god van de macht te aanbidden. We zitten vaak in een maalstroom die ons vraagt te presteren, carrière en indruk te maken, waardoor we afgesloten kunnen raken en opgesloten zitten in onze eigen werkelijkheid. Wie weet nou wat er zich afspeelt in een bijstandsgezin, in een gezin waar misbruik is en geweld, onder mensen in oorlogsgebieden? En hoe goed kennen we onszelf?

 

Als Jezus in een goed-bewaakt paleis geboren was, had niemand kunnen binnengaan, maar deze stal staat wagenwijd aan alle kanten open. En als we binnengaan zien we een kind, heel gewoon; alles is trouwens heel eenvoudig, alles is als het ware teruggebracht tot de kern. Ze doen het allemaal: van een viersterrengeneraal en een CEO van grote multinational, net zo goed die zoekende jongere of die persoon met een verdriet. Velen gaan op bedevaart naar Santiago de Composela. Zij volbrengen de Camino, zoals die route wordt genoemd. Die moet je eigenlijk lopend doen. En je moet niet te veel meenemen, want je loopt er maar mee te zeulen en het is een wekenlange tocht. Ik heb de verhalen van mensen op de Camino gehoord. Ze zijn erdoor veranderd. Hun status, alles bleef thuis, ze waren een pelgrim, zoals iedereen die ze onderweg tegenkwamen. In feite zijn we dat allemaal: pelgrims op tocht door het leven. Dan leert Kerstmis ons: loop zonder ballast, heel gewoon en eenvoudig. Wie los laat, open staat, zal het Kind kunnen vinden.

 

Er zijn ook mensen die naar Santiago gaan met onderweg reeds geboekte viersterrenhotels, een busje dat de koffers brengt van het ene naar het andere adres, dat hun e-bike vervoert en dat ze kunnen oproepen als ze het lopen zat zijn. Die mensen beleven eigenlijk helemaal niets. Het kerstverhaal houdt ons een keuze voor: waar ga je voor, Keizer Augustus met zijn decreet en de bewoners van Bethlehem die hun huizen gesloten hielden of de herders en de wijzen? Gesloten of open, eenvoudig ontvangend of alles onder controle? Zonder bagage lopen we lichter en zonder koffer vertrekken we uiteindelijk van hier. Als we onszelf niet teveel gewicht geven, zijn we open voor anderen en komen we beter vooruit. Dat geldt voor de Camino, dat geldt ook voor ons leven. Open en eenvoudig was de stal van Bethlehem. Daar lag het Kind, in doeken gewikkeld, zo kostbaar, zo’n grootheid want Hij is het mens geworden Woord van God.

+ Jan hendriks

Bisschop van Haarlem –Amsterdam (Uit: Prekenboek Getuigen van het Licht)

 

Uit het evangelie van Lucas:

 

In die dagen kwam er een besluit van keizer Augustus, dat er een volkstelling moest gehouden worden in heel zijn rijk. Deze volkstelling had voor het eerst plaats toen Quirinius landvoogd van Syrië was.  Allen gingen op reis, ieder naar zijn eigen stad om zich te laten inschrijven.  Ook Jozef trok op en omdat hij behoorde tot het huis en geslacht van David, ging hij van Galilea uit de stad Nazaret naar Judea, naar de stad van David, Betlehem geheten, om zich te laten inschrijven, samen met Maria, zijn verloofde, die zwanger was. Terwijl zij daar verbleven, brak het uur aan waarop zij moeder zou worden;  zij bracht haar zoon ter wereld, haar eerstgeborene, wikkelde hem in doeken en legde Hem neer in een kribbe, omdat er voor hen geen plaats was in de herberg. 

In de omgeving bevonden zich herders die in het open veld gedurende de nacht hun kudde bewaakten.  Plotseling stond een engel des Heren voor hen en zij werden omstraald door de glorie des Heren, zodat zij door grote vrees werden bevangen.  Maar de engel sprak tot hen: ‘Vreest niet, want zie, ik verkondig u een vreugdevolle boodschap die bestemd is voor het hele volk.  Heden is u een Redder geboren, Christus de Heer, in de stad van David.  En dit zal voor u een teken zijn: gij zult het pasgeboren kind vinden, in doeken gewikkeld en liggend in een kribbe.’  Opeens voegde zich bij de engel een hemelse heerschare; zij verheerlijkten God met de woorden:  ‘Eer aan God in den hoge en op aarde vrede onder de mensen in wie Hij welbehagen heeft.’  

Zodra de engelen weer van hen waren heengegaan naar de hemel, zeiden de herders tot elkaar: ‘Komt, laten we naar Betlehem gaan om te zien wat er gebeurd is en wat de Heer ons heeft bekend gemaakt.’  Ze haastten zich er heen en vonden Maria en Jozef en het pasgeboren kind, dat in de kribbe lag.  Toen ze dit gezien hadden, maakten ze bekend wat hun over dit kind gezegd was.  Allen die het hoorden, stonden verwonderd over hetgeen de herders hun verhaalden.  Maria bewaarde al deze woorden in haar hart en overwoog ze bij zichzelf.  De herders keerden terug, terwijl zij God verheerlijkten en loofden om alles wat zij gehoord en gezien hadden; het was juist zoals hun gezegd was.  Nadat de acht dagen voorbij waren en men Hem moest besnijden, ontving Hij de naam Jezus, zoals Hij door de engel was genoemd voordat Hij in de moederschoot werd ontvangen. 

 

 

De pastores, pastoraatsgroep en de Salvatorraad wensen u een

Zalig Kerstfeest en een gezegend Nieuwjaar

Meer berichten

Salvator nieuwsbrief 17 januari

Salvator nieuwsbrief 17 januari

Blijf in mijn liefde In deze nieuwsbrief willen we uw aandacht vragen voor de Week van het gebed, die loopt van 17-24 januari 2021. Het thema voor de hele week is: blijf in mijn liefde. Deze woorden komen uit Johannes 15:5-9. Ze vormen een deel van wat Jezus de...

Protocol: Het nieuwe vieren

Protocol: Het nieuwe vieren

Per 1 juni 2020 zijn er weer vieringen in de kerk mogelijk. Om te kunnen starten is er op parochieel niveau (Hildegardparochiebestuur) en op locatieniveau (locatieraden en een gezamelijk bijeenkomst met een afvaardiging hiervan) overleg geweest. Met behulp van de...

Geen publieke vieringen op Kerstavond

Geen publieke vieringen op Kerstavond

De Nederlandse bisschoppenconferentie heeft op 15 december naar aanleiding van de indringende toespraak van minister-president Mark Rutte met pijn in het hart besloten dat in de Rooms-Katholieke kerken dit jaar op kerstavond geen publieke vieringen, zoals de nachtmis,...